موضوع پژوهش :
در این پژوهش سه شاخص از شاخصهای سرمایه اجتماعی سازمانی شامل
اعتماد، اخلاقیات ، مشارکت، و همکاری بین سازمان دولتی و غیر دولتی
شهرستان اهواز مقایسه می شوند.
سرمایه اجتماعی یک دیوارۀ محکمی برای دموکراسی است( واین بیکر)
بیان مسأ له :
1- سرمایه اجتماعی سازمانی باعث انسجام کارکنان در یک سازمان می شود .
2- کاهش سرمایـه اجتماعی دارای هزینه هایی همچون
* افراد در سازمانهای با سرمایه اجتماعی کم، تعهد کمتری نسبت به سازمان دارند.
* سازمانهای با سرمایه اجتماعی کم موفقیت کمتری در به انجام رساندن کارهای جمعی دارند.
* سازمانهای با سرمایه اجتماعی کم در انجام امور جمعی موفقیت کمتری دارند .
اهمیت مسأله :
* پیچیده تر شدن روزافزون سازمانها و افزایش میزان کارهای غیراخلاقی ، غیرقانونی و غیرمسؤلانه در محیط های کاری توجه مدیران را به بحث اخلاق کار و مدیریت اخلاق معطوف کرده است .
* بدلیل متفاوت بودن مفاهیم و تئوریها مدیران اقدام به پی ریزی هویت مستقل ایدئولوژیکی منطبق بر ارزشهای دینی و ملی نمایند.
* توجه به عامل انسان به عنوان منبع بالقوه در سازمان همچنین عامل اعتماد و مشارکت در سازمان باید مد نظر قرار گیرد.
اهداف پژوهش :
* نقش مهمتر سرمایه اجتماعی نسبت به سرمایه های فیزیکی و انسانی به دلیل عدم اثربخشی سایر سرمایه ها در غیاب این سرمایه .
* در جامعه ای که سرمایه اجتماعی رو به نزول است افزایش میزان خودکشی افزایش فساد و و فحشاء افزایش اعتیاد ، افزایش جرایم اجتماعی ، افزایش مشکلات روانی ، پرخاشجویی ، تصادفات رانندگی ، و.... را به دنبال خواهد داشت.
به دلایل فوق سه شاخص ، اخلاقیات ، اعتماد و میزان مشارکت افراد در تصمیم گیری در سازمان های دولتی و غیردولتی مقایسه می شود.
سرمایه اجتماعی :
* برای نخستین بار توسط خان قبل از 1916 در دانشگاه ویرجیتیای غربی مطرح شد.
* توسط گلن لوری وارد عرصه اقتصاد شد.
* در سال 1990 توسط جیمزکلمن با عنوان بنیادهای نظریه اجتماعی در انجمن جامعه شناسی آمریکا حیات دوباره گرفت.
* در سال 1995 توسط پوتنا م با عنوان اهمیت انجمن های جامعه مدنی وارد سیاست شد. «وسیله ای برای دسیدن به توسعه سیاسی و اجتماعی در سیستمهای مخنلف تعریف بانک جهانی و سازمان تعاون و همکاری و توسعه اقتصادی از سرمایه اجتماعی (OECD)
* ازبعد شبکه های اجتماعی همراه با سهمی که از قوانین و هنجارهایی که شامل آنها می شود و ارزشها و فهم و درک تسهیل همکاری در داخل و در میان گروه ها وجود دارد.
* مجموعه ای از هنجارهای موجود در سیستم اجتماعی که موجب ارتقای تبادلات و سطح همکاری اعضای آن جامعه می شود و موجب پائین آمدن سطح هزینه تبادلات و ارتباطات می گردد.
ابعاد هفتگانه سرمایه اجتماعی از نظرگروه کندی دانشگاه هاروارد.
1- مشارکت سیاسی : میزان مشارکت افراد در رأی گیریها ، احزاب و تدوین برنامه ها .
2- مشارکت و رهبری مدنی : میزان مشارکت افراد در گروه ها ، باشگاهها و میزان فعالیت آنها در این گروهها .
3- پیوندهای اجتماعی غیررسمی : تعداد دوستان یک فرد ، میزان معاشرت خود با دوستان در محیط اداری .
4- بخشش ورحیه طلبی : کمک مالی به امور خیریه ، کمیته امداد ، شرکت در جلسه انجمن توسعه شهری .
5- مشارکت مذهبی : حضور فعالانه در مساجد ، تکایاها ، و اماکن مذهبی و زیارتی.
6- عدالت در مشارکت مدنی : میزان تساوی افراد ممختلف در مشارکتهای اجتماعی .
7- تنوع معاشرتها و دوستی ها : معاشرت فرد با طبقات مختلف اجتماعی ، نژادها و اقوام مختلف .
نقش مدیران در ایجاد و تقویت سرمایه های اجتماعی سازمانی
* پایبندی به اخلاقیات
* حمایت از توسعه پایدار
* احساس مسئولیت اجتماعی
* یگانگی در وحدت با جامعه
سازمان دولتی : مدیریت تدارکات امور کالا شرکت ملی مناطق نفت خیز جنوب سازمان غیر دولتی : کارخانجات پشتیبانی طرح و توسعه نیشکر صنایع جانبی (تولید لوله)
جامعه آماری
کلیه کارکنان شاغل در مدیریت تدارکات کالا شرکت مناطق نفت خیز جنوب بالغ بر 650 نفر کلیه کارکنان شرکت کارخانجات پشتیبانی طرح و توسعه نیشکر و صنایع جانبی (تولید لوله ) بالغ بر 260 نفر نمونه از هر کدام از جامعه آماری به روش تصادفی 80 نفر انتخاب شده اند.
فراوانی ، درصد ، و درصد تراکمی مربوط به سن آزمودنیها
|
درصد تراکمی |
درصد |
فراوانی |
سن به سال |
|
4/4 |
4/4 |
7 |
25- 22 |
|
10/6 |
3/6 |
10 |
29-26 |
|
30/6 |
20 |
32 |
33-30 |
|
43/1 |
12/5 |
20 |
37-34 |
|
58/1 |
15 |
24 |
41-38 |
|
68/8 |
10/6 |
17 |
45-42 |
|
68/8 |
12/5 |
20 |
49-46 |
|
81/3 |
15/6 |
25 |
53-50 |
|
96/9 |
3/1 |
5 |
58-54 |
|
100 |
100 |
160 |
کل |
فراوانی ، درصد و درصد تراکمی مربوط به میزان تحصیلات
|
درصد تراکمی |
درصد |
فراوانی |
رشته تحصیلی |
|
6/55 |
6/55 |
89 |
دیپلم |
|
65 |
4/9 |
15 |
فوق دیپلم |
|
97/5 |
5/32 |
52 |
کارشناس |
|
100 |
6/2 |
4 |
کارشناس ارشد |
|
------- |
100 |
160 |
کل |
فراوانی ، درصد و درصد تراکمی مربوط به رشته تحصیلی
|
درصد تراکمی |
درصد |
فراوانی |
رشته تحصیلی |
|
50 |
50 |
80 |
بازرگانی |
|
61/9 |
9/11 |
19 |
مالی |
|
4/74 |
5/12 |
20 |
اداری |
|
76/9 |
2/5 |
4 |
حقوق |
|
86/3 |
4/9 |
15 |
مهندسی |
|
94/4 |
8/1 |
13 |
عملیات |
|
100 |
6/5 |
9 |
تعمیرات |
|
------- |
100 |
160 |
کل |
ابزار سنجش :
پرسشنامه 27 سوالی در طیف لیکرت
ضریب پایایی پرسشنامه به روش آلفای کرونباخ 84/0 و به روش تنصیف برابر 67/0 است. ضریب اعتبار برای متغیر اعتماد 49/0 متغیر اخلاقیات 41/0 و برای متغیر مشارکت 27/0 در سطح معنی دار 0001/0 بوده است .
روشهای آماری به کار رفته :
الف ) آمار توصیفی شامل میانگین ، انحراف معیار ، فراوانی ، حداقل و حداکثر نمره
ب) آمار استنباطی : آزمون تست ، ضریب همبستگی پیرسون و برای تجزیه و تحلیل داده ها از ابزار SPSS در سطح معنی دار 05/0 است α استفاده شده است.
یافته های تحقیق :
الف ) یافته های توصیفی مربوط به متغیرهای تحقیق
میانگین ، انحراف معیار با حداقل و حداکثر نمره کسب شده مربوط به متغیرهای تحقیق برای کل نمونه
|
حداکثر نمره کسب شده |
حداقل نمره کسب شده |
انحراف معیار |
میانگین |
متغیرهای تحقیق |
|
8 |
2 |
46/1 |
26/4 |
اعتماد |
|
12 |
3 |
73/1 |
4/6 |
اخلاقیات |
|
14 |
5 |
81/1 |
85/8 |
مشارکت |
ب) یافته های مربوط به فرضیات تحقیق
فرضیه اول : بین میزان اعتماد در سازمان های دولتی و غیردولتی تفاوت وجود دارد.
نتایج t تست مربوط به میزان اعتماد در سازمانهای دولتی و غیر دولتی
|
سطح معنی دار |
tمقدار |
درجه آزادی |
انجراف معیار |
میانگین |
متغیر | ||
|
غیر دولتی |
دولتی |
غیر دولتی |
دولتی | ||||
|
01/0 |
46/2 |
158 |
5/1 |
38/1 |
95/3 |
52/4 |
میزان اعتماد |
بدلبل
t = 2/46 و p= 0/01
پس میزان اعتماد در سازمانهای دولتی از غیر دولتی بیشتر است . پس فرضیه اول تایید می شود
فرضیه دوم :
بین میزان مشارکت سازمانهای دولتی و غیر دولتی تفاوت وجود دارد.
نتایج t تست مربوط به میزان مشارکت در سازمانهای دولتی و غیر دولت
|
سطح معنی دار |
tمقدار |
درجه آزادی |
انجراف معیار |
میانگین |
متغیر | ||
|
غیر دولتی |
دولتی |
غیر دولتی |
دولتی | ||||
|
61/0 |
51/0 |
158 |
97/1 |
68/1 |
5/8 |
64/8 |
میزان مشارکت |
فرضیه سوم :
بین میزان اخلاقیات در سازمانهای دولتی و غیر دولتی تفاوت وجود دارد .
تست مربوط به اخلاقیات در سازمان دولتی و غیر دولتی
|
سطح معنی دار |
tمقدار |
درجه آزادی |
انجراف معیار |
میانگین |
متغیر |
| |||
|
غیر دولتی |
دولتی |
غیر دولتی |
دولتی |
| |||||
|
05/0 |
96/1 |
158 |
79/1 |
66/1 |
11/6 |
64/6 |
اخلاقیات | ||
ب) یافته های جانبی
نتایج تحلیل+ تست مربوط به برخی متغیرها در سازمانهای دولتی و غیر دولتی
|
سطح معنی دار |
T مقدار |
درجه آزادی |
انحراف معیار |
میانگین |
متغیرها | ||
|
غیر دولتی |
دولتی |
غیر دولتی |
دولتی | ||||
|
003/0 |
001/3 |
158 |
02/1 |
79/0 |
3/2 |
73/2 |
متابعت کارکنان از هنجارهای محیط کار |
|
0001/0 |
78/3 |
158 |
89/0 |
87/0 |
95/1 |
48/2 |
دلبستگی به شغل |
|
005/0 |
82/2 |
158 |
69/0 |
83/0 |
65/1 |
2 |
خوشبینی نسبت به آینده کاری |
نتایج ضرایب همبستگی ساده بین برخی متغیرها در کل نمونه
|
رضایت از همکاران |
همکاری کارکنان با یکدیگر |
خوش بینی نسبت به آینده کاری |
متغیرها |
|
r=- 0/17 p0>/03 |
r= - 0/16 P> 0/03 |
r=0/18 P> 0/02 |
سن |
|
r=-0/16 p> 0/04 |
r= -0/01 P> 0/84 |
r= 0/11 P> 0/16 |
میزان تحصیلات |
با توجه به تایید فرضیه اول: بین میزان اعتماد در سازمانهای دولتی و غیر دولتی تفاوت وجود دارد. میتوان گفت : به دلیل ثبات شغلی بیشتر در سازمانهای دولتی که باعث ایجاد حس اعتماد نسبت به سازمان و همکاران خودمیشوند.
با توجه به فرضیه دوم : بین میزان پایبندی به اخلاقیات در سازمانهای دولتی و غیر دولتی تفاوت وجود دارد . رعایت اصول اخلاقی و پایبندی به اخلاقیات ریشه در فرهنگ سازمانی شرکت نفت دارد . لذا به تبع این فرهنگ سازمانی تعهد نیز بیشتر است که باعث رعایت هنجارها و اصول اخلاقی می شود .
با توجه به فرضیه سوم : بین مشارکت و همکاری در سازمانهای دولتی و غیر دولتی تفاوت وجود ندارد. این عدم تفاوت ریشه در نیم رخ فرهنگی کشور ایران دارد. نتایج حاصل رفتار تصمیم گیری مقتدرانه و ضعیف بودن روح مشارکت را نشان می دهد .
پیشنهادات :
· مدیران به جای بسط فرهنگ نتیجه گرایی صرف به مسایل ارزشی و فرآیندهای درون سازمانی و انسانی توجه کنند.
· آشنا کردن منابع انسانی با سرمایه اجتماعی و اجازه ورود آن به سازمان
· تدوین منشور اخلاقی سازمان
· ایجاد سیستم های انگیزاننده برای رفتارهای اخلاقی
تعجیل در ظهور فرج یو سف زهرا ، مهدی
فاطمه(ع)
و
سلامتی مقام عظمای ولایت
صلوات
والسلام علیکم وحمه الله و برکاته